مدیر گروه سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی نیشابور از برگزاری کارگاه راهکارهای شفقت ورزی در حوزه فردی، اجتماعی و اداری برای کارشناسان سلامت روان خبر داد.
دکتر حمید دانایی با اشاره به اینکه توسعه و نهادینهسازی فرهنگ شفقتورزی بهعنوان یکی از ارکان اصلی سرمایههای انسانی و اجتماعی، نقشی حیاتی در بهبود مستمر سلامت روان کارکنان، ارتقای سطح تعاملات اجتماعی و کاهش تعارضات درونسازمانی ایفا میکند، گفت: این فرهنگ، نه تنها رضایت روانی فردی را افزایش میدهد، بلکه به شکل مستقیم بر بهرهوری و انسجام محیط کار تأثیرگذار است.
روانپزشک و مدیر گروه سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد در ادامه راهکارهایی عملی برای ترویج شفقتورزی در سطوح مختلف جامعه را یاد آور شد و افزود: شفقتورزی نه یک احساس زودگذر، بلکه یک مهارت عملی است که نیازمند آموزش، طراحی سازوکار و تمرین مستمر در تمامی سطوح فردی، اجتماعی و سازمانی میباشد. نهادینه کردن این رویکرد، ضامن توسعه پایدار منابع انسانی و محیطی پویا و سلامت خواهد بود و شفقتورزی مؤثر از درون فرد آغاز میشود و برای تقویت این ویژگی در سطح فردی، موارد زیر توصیه میگردد:
1.خودگفتوگوی مثبت و سازنده: جایگزینی انتقادات سختگیرانه با جملات حمایتی و همدلانه در مواجهه با شکستها و چالشها. این فرآیند به کاهش سطح هورمونهای استرس کمک کرده و سیستمهای مقابلهای فرد را تقویت میکند.
2.پذیرش خطاها بهعنوان بخشی از فرآیند یادگیری: درک این موضوع که اشتباه کردن امری طبیعی در مسیر رشد است و تمرکز بر درسآموزی بهجای سرزنش.
3.مراقبه ذهنآگاهانه (Mindfulness): تمرین حضور در لحظه و توجه بدون قضاوت به افکار و احساسات، که این امر ظرفیت فرد برای درک عمیقتر دیگران را افزایش میدهد. تحقیقات نشان دادهاند که تمرینات ذهنآگاهی، فعالیت قشر پیشپیشانی مغز مرتبط با تنظیم هیجان را بهبود میبخشد.
وی در ادامه بیان کرد: برای افزایش انسجام در جامعه و گروههای خارج از محیط کار نیز تمرکز بر رفتارهای میان فردی کلیدی است و برای تقویت این ویژگی در سطح اجتماعی، موارد زیرمد نظر می باشد:
1.گوشدادن فعال و عاری از پیشفرض: اختصاص توجه کامل به فرد مقابل، درک منظر او بدون آمادهسازی پاسخ، و تأیید احساسات وی. این عمل باعث میشود فرد مقابل احساس «دیده شدن» کند، که این امر پایه اعتماد اجتماعی است.
2.احترام به تفاوتها و تنوع: درک این نکته که هر فرد دارای پیشینه، چالشها و ساختار ذهنی منحصربهفردی است و ارزشگذاری بر این تنوع. احترام به تنوع، پتانسیل خلاقیت جمعی را افزایش میدهد.
3.رفتار یاریگرانه در عمل: ارائه کمکهای عملی و حمایتگرانه در زمان بروز مشکلات اجتماعی یا بحرانهای شخصی برای تقویت حس تعلق.
دکتر دانایی در پایان با بیان اینکه سازمانها هم بستری مهم برای تمرین شفقت حرفهای هستند و مستقیماً بر محیط کار تأثیر میگذارند، برای تقویت این ویژگی در سطوح اداری نیز، موارد زیر را توصیه کردند:
1.درک فشارهای کاری همکاران: تلاش برای فهمیدن حجم کار، محدودیتها و چالشهای پیش روی همکاران در اجرای وظایف محوله. این کار باید از طریق ارتباطات شفاف و نه صرفاً بر اساس برداشتهای ذهنی صورت پذیرد.
2.حمایت سازمانی در زمان خطا: برخورد با اشتباهات کارکنان با رویکرد آموزشی و اصلاحی بهجای تنبیهی، و فراهم آوردن بستری امن برای ریسکپذیری سالم. سازمانهایی که «ترس از شکست» را کاهش میدهند، نوآوری بیشتری خواهند داشت.
3.تشویق رفتارهای انسانی و اخلاقی: رسمیسازی و پاداشدهی به رفتارهای مبتنی بر احترام متقابل، انصاف و اخلاق حرفهای. این پاداشها نباید صرفاً مالی باشند، بلکه میتوانند شامل قدردانی عمومی و فرصتهای توسعه باشند.