روانپزشک و مدیر گروه سلامت روان دانشگاه، با اشاره به تأثیر گرمای شدید بر سلامت روان، بر اهمیت توجه همزمان به علائم جسمی و روانی در روزهای گرم تأکید کرد.
به گزارش روابط عمومی معاونت بهداشت، دکتر حمید دانایی گفت: گرمای شدید میتواند از مسیرهای مختلف بر خلقوخو، کیفیت خواب، تمرکز و سطح اضطراب افراد اثر بگذارد. افزایش دمای بدن، تعریق و از دست دادن آب و املاح، اختلال در خواب و احساس خستگی، از عواملی هستند که ممکن است تحمل روانی فرد را کاهش دهند.
دکتر دانایی بیان کرد: در شرایط گرمای شدید، برخی افراد ممکن است تحریکپذیرتر شوند، زودتر عصبانی شوند یا در انجام فعالیتهای روزمره تمرکز کمتری داشته باشند. این تغییرات معمولاً نتیجه تعامل میان فشار فیزیولوژیک گرما، کمآبی، خستگی و اختلال خواب است و لزوماً به معنای ابتلا به یک اختلال روانی نیست.
وی افزود: گرمای هوا میتواند خواب شبانه را مختل کند. خواب ناکافی نیز به نوبه خود با افزایش تحریکپذیری، کاهش توانایی کنترل هیجان، افت تمرکز و تشدید علائم اضطرابی ارتباط دارد. به همین دلیل، تداوم روزهای گرم ممکن است آثار روانی آن را بیشتر کند.
مقام مسئول تصریح کرد: انتظارات و باورهای فرد میتوانند بر برداشت او از علائم جسمی اثر بگذارند. برای مثال، نگرانی مداوم درباره ناتوانی در تحمل گرما ممکن است توجه فرد را به احساسات بدنی افزایش دهد و ناراحتی، اضطراب یا احساس خستگی را تشدید کند. این موضوع به معنای خیالی بودن علائم نیست؛ بلکه نشان میدهد تجربه جسمی و روانی انسان بر یکدیگر اثر متقابل دارند.
مدیرگروه سلامت روان دانشگاه درباره پدیده «نوسبو» بیان داشت: در اثر نوسبو، انتظار منفی یا ترس از بروز یک علامت میتواند تجربه ناراحتی را افزایش دهد. با این حال، نباید از این مفهوم برای نادیده گرفتن علائم واقعی گرمازدگی، کمآبی یا بیماریهای جسمی استفاده کرد. ارزیابی وضعیت جسمانی، بهویژه در افراد آسیبپذیر، همچنان ضروری است.
راهکارهای حفظ سلامت روان در گرمای شدیددکتر دانایی برای کاهش آثار روانی گرما، رعایت نکات زیر را توصیه کرد:
*تنظیم خواب: خنک نگهداشتن فضای خواب، کاهش مصرف نوشیدنیهای کافئیندار در ساعات پایانی روز و حفظ ساعت منظم خواب میتواند به کاهش خستگی و تحریکپذیری کمک کند.
*توجه به آب و تغذیه: مصرف مایعات کافی و توجه به تغذیه مناسب، در پیشگیری از خستگی و تشدید برخی علائم روانی مؤثر است. افراد مبتلا به بیماریهای زمینهای باید توصیه پزشک خود را در این زمینه رعایت کنند.
*کاهش فشار روانی: انجام تنفس آرام و عمیق، استراحتهای کوتاه، کاهش فعالیتهای غیرضروری و پرهیز از تصمیمگیریهای تنشزا در ساعات اوج گرما میتواند فشار ذهنی را کاهش دهد.
*تمرکز بر اقدامات قابل کنترل: برنامهریزی روزانه، استراحت در محیط خنک و تنظیم فعالیتها به فرد کمک میکند احساس کنترل بیشتری بر شرایط داشته باشد. افزایش احساس خودکارآمدی، یکی از عوامل مهم در کاهش اضطراب است.
*پرهیز از بزرگنمایی علائم: آگاهی از آثار گرما مفید است،اما جستوجوی مداوم اخبار و تمرکز افراطی بر نشانههای بدنی میتواند اضطراب را افزایش دهد. بهتر است اطلاعات از منابع معتبر دریافت و توصیههای عملی دنبال شود.
*توجه به گروههای حساس: کودکان، سالمندان، افراد مبتلا به بیماریهای روانپزشکی یا جسمی و کسانی که داروهای خاص مصرف میکنند، ممکن است در برابر گرما آسیبپذیرتر باشند و به مراقبت بیشتری نیاز داشته باشند.
وی تأکید کرد: اگر فردی با وجود استراحت و خنک شدن محیط، دچار اضطراب شدید، بیقراری غیرمعمول، گیجی، تغییر سطح هوشیاری، ضعف شدید یا اختلال پایدار در خواب و عملکرد روزانه شود، باید برای ارزیابی پزشکی و روانپزشکی اقدام کند.
دکتر دانایی در پایان گفت: گرما میتواند بر بدن و ذهن اثر بگذارد، اما با شناخت این ارتباط، اصلاح سبک زندگی، مدیریت نگرانیها و دریافت کمک تخصصی در زمان مناسب، میتوان شدت بسیاری از پیامدهای روانی آن را کاهش داد.