مدیر گروه سلامت محیط وکار معاونت بهداشت بیان کرد: گاز رادون یک تهدید خاموش و نامرئی ولی در عین حال جدی است که با نفوذ به خانه ها می تواند خطرات جدی برای سلامتی افراد ایجاد کند از این رو توصیه میشود اقدامات پیشگیرانه برای به حداقل رساندن میزان گاز رادون در محیط منزل در دستور کار قرار گیرد.
رادون چیست ؟
رادون یک گاز پرتوزای بی رنگ، بی بو، بدون مزه و از نظر شیمیایی بی اثرمی باشد و تنها با استفاده از دستگاههای مخصوص اندازه گیری رادون می توان وجود آن را تشخیص داد. گاز رادون از تلاشی اورانیم طبیعی موجود در خاک، آب و صخره ها بوجود می آید. رادون تولید شده نیز، ذرات پرتو زای دیگری تولید می کند که دختران رادون نامیده می شوند.
اثرات رادون بر سلامت انسانها
رادون موجود در هوا از طریق تنفس وارد ریه انسانها می شود. سپس رادون در ریه تلاشی می نماید و ذره آلفا انتشار میدهد. ذره آلفا دارای جرم سنگین و بار الکتریکی دو برابر الکترون با علامت مثبت است ذره آلفا انتشار یافته در ریه، دارای انرژی است که این انرژی باعث حرکت ذره در بافتهای ریه می شود، و بتدریج در مسیر حرکت و برخورد با سلول بافتهای ریه یون سازی نموده، تا زمانی که انرژی خود را کاملا از دست داده و متوقف شود. انرژی ذره آلفا که توسط بافتها جذب می شود باعث آسیب به بافت و یا مرگ آنها می شود. بنابراین در صورتیکه هوای تنفسی حاوی رادون بمقدار زیاد باشد، بافتهای ریه بتدریج آسیب می بینند. که در دراز مدت می تواند باعث سرطانی شدن اینگونه بافتها شود.
بر اساس تحقیقات بین المللی بعد از سیگار، رادون بعنوان مهمترین عامل سرطان ریه شناخته شده است. بخصوص افراد سیگاری که هوای داخل منازل آنها، حاوی مقدار زیاد رادون باشد احتمال ابتلا آنها به سرطان ریه به مراتب بالاتر از سایر افراد است. همچنین طبق گزارش کمیته علمی اثرات پرتوهای اتمی سازمان ملل (UNSCEAR 1977) بطور متوسط نیمی از پرتوگیری سالانه مردم در مناطقی که از نظر پرتوزائی عادی هستند ناشی از رادون و دختران آن است.
راههای ورود رادون به فضاهای بسته
رادون موجود در خاک بتدریج در زیر ساختمان تجمع می نماید و فشار آن بالا می رود و چون فشار هوا در داخل ساختمان معمولا کمتر از فشار در داخل خاک است باعث می شود که رادون موجود در خاک از طریق کف و دیوارها به داخل ساختمان منتقل شده و مقدار آن زیاد شود. وجود ترک در دیوارها، محلهای عبور شبکه تاسیسات ساختمان و هرگونه منفذ و روزنه در اتصالات و مصالح ساختمان می تواند در عبور رادون به داخل ساختمان مؤثر واقع شود. بیشترین مقدار رادون در زیرزمین و سپس در طبقات اولیه ساختمان وجود دارد. بطور خلاصه راههای ورود رادون به داخل ساختمان را میتوان به صورت زیر خلاصه کرد:
1- شکافها در کف ساختمان
2- اتصالات ساختمانی
3- شکافها در دیوارها
4- درزها در اطراف لوله های سرویسهای بهداشتی
5- فضاهای خالی داخل دیوارها
6- آبهای مصرفی در داخل حمام و آشپزخانه
راه های اساسی جهت پیشگیری از کاهش ورود رادون به خانه
۱. آب بندی شکافها و دهانهها:
معمولا گاز رادون از طریق شکافها و منافذ موجود در فونداسیون، دیوارها و کف زمین وارد خانهها میشود. با آببندی این نقاط ورودی، میتوان پتانسیل نفوذ رادون را به میزان قابل توجهی کاهش داد و از قرارگیری افراد خانواده در معرض این گاز سمی جلوگیری کرد؛ برای مسدود کردن این منافذ، میتوان از درزگیرهای مخصوص یا سایر مواد مناسب استفاده نمود.
۲. بهبود تهویه:
بهبود تهویه محیط خانه میتواند به رقیق شدن و پراکندگی گاز رادون کمک شایانی کند. به طور کلی میتوان با باز کردن پنجرهها و استفاده از فنها و دریچههای اختصاصی، برای گردش هوا و کاهش میزان گاز رادون موجود در منزل اقدام نمود.به خصوص در مناطقی که سطوح رادون به واسطه عوامل محیطی بالاتر از حد معمول است، افزایش جریان هوای داخل خانه میتواند به کاهش غلظت رادون و بهبود کیفیت کلی هوا کمک کند.
۳. نصب ابزارآلات مقاوم در برابر رادون:
در صورتی که خانه جدیدی در حال ساخت است و یا خانهای در حال بازسازی است، بهتر است ازهمان ابتدا ابزارآلات و تجهیزاتی که ویژگیهای مقاوم در برابر گاز رادون را دارند، انتخاب شوند.چرا که این تجهیزات برای جلوگیری از ورود گاز رادون به داخل محیطهای بسته بخصوص محیط خانه طراحی شدهاند. از طرف دیگر، در خانههایی که از این تجهیزات بیبهرهاند، میتوان با نصب این تجهیزات میزان گاز ورودی و گاز رادون موجود در محیط خانه را تا حد بسیار زیادی کاهش داد.از ویژگیهای متداول این تجهیزات مقاوم در برابر گاز رادون، میتوان به وجود یک لایه نفوذ ناپذیر به گاز رادون، ورقه پلاستیکی برای جلوگیری از نفوذ گاز و خاک و یک سیستم لوله کشی و نصب دریچههایی برای استخراج گاز رادون اشاره نمود.
.۴. نصب سیستمهای کاهش گاز رادون:
در مواردی که سطح گاز رادون بسیار بالا باشد و همچنین انجام اقدامات پیشگیرانه برای کاهش سطوح گاز رادون به تنهایی کافی نبوده باشند، میتوان از سیستمهای کاهنده گاز رادون در خانه استفاده نمود.این سیستمها به گونهای طراحیشدهاند که گاز رادون را به طور موثر و فعال از محیط خانه خارج کرده و آنها را به صورت ایمنی به محیط بیرون هدایت میکند.رایجترین نوع سیستم کاهش فشار رادون، سیستم کاهش فشار خاک است که از یک لوله هواکش و فنهای مخصوص برای ایجاد فشار منفی در زیر فونداسیون استفاده کرده و به این طریق از ورود رادون به داخل خانه جلوگیری میشود.
5. باز گذاشتن پنجرهها:
به طور کلی تهویه برای کاهش سطح رادون امری کلیدی است. در صورت امکان، چندین پنجره را در پایینترین نقطه خانه و یا زیرزمینها باز نگه دارید؛ چرا که این مناطق نزدیکترین محل به خاک که منبع گاز رادون هستند؛ حتی یک ترک کوچک هم اجازه میدهد تا هوای تازه به داخل جریان یابد و غلظت رادون در هوا کاهش یابد.
6. نصب پنکههای سقفی با ژنراتورهای یون مثبت:
نصب هواکشها و پنکههای سقفی میتواند هوای خانه یا محل کار را به گردش درآورد. این پنکهها یک مولد یون مثبت در ساختار خود دارند که باعث میشود ذرات گاز رادون به پنکه و سقف جذب شده و از جذب این گاز توسط سلولهای ریه جلوگیری میشود.
7. خاکها و زمینهای خالی را با پلاستیک پلی اتیلن بپوشانید:
با پوشاندن سطح خاک میتوان سطح رادون را به مقدار قابل توجهی کاهش داد. از پلاستیک پلی اتیلن با چگالی بالا میتوان برای پوشش کامل زمین استفاده نمود.
8. رنگ آمیزی دیوارها با استفاده از رنگهای غیر قابل نفوذ.