پاسخ معاون بهداشت به ابهامات پیرامون اخبار اخیر در روسیه
در پی انتشار گزارش‌های بین‌المللی مبنی بر وقوع یک حادثه مرگبار در آزمایشگاهی در شهر «شلخوف» روسیه و ابتلای تکنسین‌های آزمایشگاه به طاعون، سؤالات متعددی از سوی شهروندان در خصوص احتمال تهدید این بیماری مطرح شده است. دکتر عصمت تقی‌آبادی، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی نیشابور، ضمن تشریح ابعاد واقعی این رخداد، در حال حاضر، احتمال هرگونه خطر برای جمعیت عمومی را رد کرد.
حادثه روسیه و مغولستان؛ رخدادهای کنترل‌شده
دکتر تقی‌آبادی با تفکیک اخبار نگران‌کننده از واقعیت‌های علمی اظهار داشت: برخلاف تصورات عمومی که طاعون را به‌عنوان یک طغیان همگانی جدید تلقی می‌کنند، گزارش‌های اخیر نشان‌دهنده دو سناریوی کاملاً متفاوت اما کنترل‌شده است: نخست، حادثه آزمایشگاهی اکتبر ۲۰۲۶ در شهر شلخوف روسیه است که طی آن، یک تکنسین جوان بر اثر سانحه حین کار با کشت باکتری و استنشاق عامل بیماری جان باخت. مقامات روسیه بلافاصله پروتکل‌های قرنطینه گسترده‌ای را برای افراد در تماس اجرا کردند که نشان‌دهنده قدرت سیستم‌های پایش برای مهار سریع حوادث ایزوله است. دوم، موارد مرگ گزارش‌شده در مغولستان که ناشی از رفتارهای پرخطر تغذیه‌ای (مصرف گوشت خام جوندگان وحشی) در جوامع محلی بوده و هیچ تهدیدی برای جمعیت عمومی ما محسوب نمی‌شود.
ریشه‌های تاریخی «مرگ سیاه» و پاندمی‌های گذشته
معاون بهداشت در پاسخ به این پرسش که چرا نام این بیماری همواره تداعی‌کننده وحشت است، گفت: اطلاق عنوان "مرگ سیاه" (Black Death) به طاعون، ریشه در دو عامل دارد؛ نخست تظاهرات بالینی بیماری که در مراحل حاد و پیشرفته، با ایجاد لخته‌های خونی ریز و نکروز بافتی، موجب سیاه شدن و مرگ پوست در نواحی انتهایی بدن (مانند انگشتان، دست‌ها و بینی) می‌شد و دوم، ریشه در متون تاریخی دارد که به دلیل کشتار گسترده و فضای یأس‌آور ناشی از آن در قرون وسطی، این عنوان بر آن نهاده شد.
وی افزود: طاعون تا پیش از پیدایش داروسازی مدرن، عامل سه پاندمی ویرانگر بوده است: طاعون ژوستینین در قرن ششم، مرگ سیاه در قرن چهاردهم (با مرگ ۷۵ تا ۲۰۰ میلیون نفر) و پاندمی سوم در قرن نوزدهم. اما جهان امروز فرسنگ‌ها با آن دوران فاصله دارد.
ماهیت بیماری و اطمینان از درمان قطعی
دکتر تقی‌آبادی در تشریح ماهیت علمی بیماری گفت: عامل این بیماری، باکتری "یرسینیا پستیس" است که در طبیعت عمدتاً توسط کک‌های جوندگان (مانند موش‌خرما) منتقل می‌شود. برخلاف گذشته، امروزه این بیماری در صورت تشخیص زودهنگام، با آنتی‌بیوتیک‌هایی نظیر استرپتومایسین، جنتامایسین، داکسی‌سایکلین و سیپروفلوکساسین به طور قطعی درمان می‌شود و نرخ مرگ‌ومیر در صورت شروع به‌موقع درمان، نزدیک به صفر است.
نظام مراقبت دانشگاه؛ سدی مستحکم در برابر تهدیدات
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی نیشابور در پایان خاطرنشان کرد: علاوه بر نظام سلامت که از طریق واحدهای مراقبت در مرزها و سیستم‌های گزارش‌دهی فعال در حال ارائه خدمت هست، نظام بیماری های واگیر نیشابور نیز تمامی تغییرات اپیدمیولوژیک منطقه‌ای را به‌صورت شبانه‌روزی رصد و بررسی می‌کند. وقوع حوادث محدود در هزاران کیلومتر دورتر، به‌هیچ‌وجه نباید باعث نگرانی همشهریان شود. وحشت، بزرگ‌ترین تهدید پس از یک حادثه است؛ در حالی که آگاهی و اعتماد به نظام سلامت، اصلی‌ترین ابزار ما برای مدیریت شرایط است. توصیه می‌کنیم مردم عزیز، اخبار حوزه سلامت را صرفاً از طریق مراجع رسمی دانشگاه علوم پزشکی نیشابور دنبال کنند.