به مناسبت هفته جهانی ترویج تغذیه با شیرمادر رییس گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشتی در گفنگو با وبدا از مزایای تغذیه نوزادان با آغوز گفت.
مهندس مریم کلاهدوز گفت: آغوز (Colostrum) یا ماک، اولین شیری است که غدد پستانی بلافاصله پس از زایمان (حتی در اواخر دوران بارداری) تولید می شود. این مایع غلیظ، چسبناک و معمولاً زردرنگ (به دلیل غلظت بالای بتاکاروتن)، تنها به مدت ۳ تا ۵ روز پس از زایمان ترشح میشود و از نظر بیولوژیکی و تغذیهای آنقدر ارزشمند است که از آن به عنوان «واکسن اول نوزاد» یا «طلای مایع» یاد میشود.
مهندس کلاهدوز از جمله فواید آغوز جهت نوزادان را به شرح ذیل بیان داشت:
۱. سیستم ایمنی فوقالعاده قوی (ایمنسازی غیرفعال): مهمترین ویژگی آغوز، غلظت بسیار بالای فاکتورهای ایمنی در آن است:ایمونوگلوبولین A ترشحی (sIgA): آغوز سرشار از این آنتیبادی است.SIgA مستقیماً دیوارههای مخاطی دستگاه گوارش و تنفس نوزاد را پوشش میدهد و مانع از چسبیدن و نفوذ باکتریها، ویروسها و آلرژنها به بدن نوزاد میشود.گلبولهای سفید زنده (لنفوسیتها و ماکروفاژها): حدود دو سوم سلولهای موجود در آغوز را گلبولهای سفید تشکیل میدهند که به طور فعال با پاتوژنها مبارزه میکنند و ایمنی سلولی نوزاد را در روزهای اول که سیستم ایمنی خودش هنوز نابالغ است، تأمین میکنند.لاکتوفرین و لیسوزیم: پروتئینهایی با خواص قوی ضد باکتری و ضد ویروس هستند که با محروم کردن باکتریهای مضر از آهن، از تکثیر آنها جلوگیری میکنند.
۲. پاکسازی دستگاه گوارش و دفع مکونیوم: آغوز خاصیت ملین طبیعی (Laxative effect) دارد.این خاصیت به نوزاد کمک میکند تا اولین مدفوع خود که بسیار تیره و چسبناک است و مکونیوم (Meconium) نام دارد را به راحتی دفع کند.دفع سریع مکونیوم به خارج شدن بیلیروبین اضافی از بدن کمک کرده و خطر ابتلا به زردی نوزادی (Jaundice) را به شدت کاهش میدهد.
۳. آمادهسازی و بلوغ روده (Gut Sealing): روده نوزاد در بدو تولد دارای نفوذپذیری بالایی است (دارای منافذی است که مواد خارجی میتوانند از آن عبور کنند) آغوز حاوی فاکتورهای رشد (مانند IGF-1 و EGF) است که رشد و تکامل سلولهای پوششی دیواره روده را تحریک میکنند.این فاکتورها منافذ روده را میپوشانند و آن را سدبندی میکنند تا از ورود پروتئینهای هضمنشده و عوامل بیماریزا به خون جلوگیری شود. این امر خطر ابتلا به حساسیتهای غذایی و بیماریهای عفونی گوارشی را در آینده کاهش میدهد.
۴. ترکیب تغذیهای متمرکز و متناسب با حجم معده نوزاد: معده نوزاد در روزهای اول بسیار کوچک است (به اندازه یک فندق یا گیلاس با گنجایش حدود ۵ تا ۷ میلیلیتر). آغوز دقیقاً برای این حجم طراحی شده است:حجم کم، چگالی بالا: حجم ترشح آغوز کم است (حدود ۲ تا ۲۰ میلیلیتر در هر وعده)، اما همین مقدار اندک سرشار از انرژی و مواد مغذی است.پروتئین بسیار بالا: میزان پروتئین آغوز تقریباً ۳ برابر شیر مادر رسیده (بالغ) است، در حالی که چربی و لاکتوز (قند) کمتری دارد تا هضم آن برای نوزاد راحتتر باشد.سرشار از ویتامینهای محلول در چربی: آغوز حاوی مقادیر بسیار بالایی از ویتامین A (ضروری برای تکامل بینایی و پوست)، ویتامین E (آنتیاکسیدان قوی) و ویتامین K است.مواد معدنی: غلظت روی (زینک)، سدیم، کلر و منیزیم در آغوز به طور معناداری بیشتر از شیر رسیده است.
۵. تنظیم قند خون و علائم حیاتی نوزاد: خوردن آغوز در ساعات اولیه تولد به تنظیم و پایدار نگه داشتن قند خون نوزاد کمک میکند و مانع از افت ناگهانی قند (هیپوگلیسمی) پس از قطع ارتباط جفتی میشود.