
آندومتریوز یکی از بیماریهای شایع در دختران و زنان در سنین باروری است. در این بیماری، بافتی مشابه بافت داخلی رحم (آندومتر) در خارج از رحم رشد میکند. این بافت غیرطبیعی بیشتر در ناحیه لگن، تخمدانها و گاهی سایر اندامهای شکمی مشاهده میشود.
بافت آندومتریوز نیز مانند آندومتر رحم تحت تأثیر تغییرات هورمونی چرخه قاعدگی قرار میگیرد و میتواند موجب التهاب، درد، ایجاد چسبندگی و در برخی موارد درگیری اندامهای مجاور شود. در صورت پیشرفت بیماری، عملکرد طبیعی اندامهای درگیر ممکن است مختل شود.
شیوع آندومتریوز
آندومتریوز معمولاً از دوران نوجوانی و جوانی آغاز میشود، اما تشخیص آن ممکن است چندین سال به تأخیر بیفتد. این بیماری بیشتر در سنین باروری، بهویژه در زنان ۲۵ تا ۴۵ سال، مشاهده میشود.
برآوردها نشان میدهد حدود ۱۰ درصد از دختران و زنان در سنین باروری در طول زندگی خود به این بیماری مبتلا میشوند.
همچنین، عوامل ژنتیکی در بروز آندومتریوز نقش دارند؛ بهطوریکه احتمال ابتلا در افرادی که یکی از بستگان درجه یک آنها (مادر یا خواهر) مبتلا به این بیماری است، بیشتر خواهد بود.
علائم و نشانههای آندومتریوز
مهمترین علائم این بیماری عبارتاند از:
دیسمنوره (درد هنگام قاعدگی )
دیسپارونیا ( رابطه جنسی دردناک )
دردهای مزمن لگنی
اختلالات قاعدگی و گاهی خونریزی غیرطبیعی
وجود کیستهای آندومتریوزی در تخمدان ناباروری
البته شدت علائم در افراد مختلف متفاوت است و گاهی بیماری بدون علامت بوده و تنها هنگام بررسی علل ناباروری تشخیص داده میشود.
تأثیر آندومتریوز بر ناباروری
ناباروری یکی از عوارض احتمالی آندومتریوز است و میزان تأثیر آن بر باروری به شدت و وسعت بیماری بستگی دارد.
آندومتریوز در حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد زنان مبتلا به ناباروری گزارش شده است. این بیماری میتواند از طریق ایجاد التهاب در محیط لگن، اختلال در عملکرد تخمدانها، کاهش ذخیره تخمدانی، ایجاد چسبندگی و اختلال در عملکرد لولههای رحمی، بر قدرت باروری تأثیر بگذارد.
نکته مهم این است که همه زنان مبتلا به آندومتریوز دچار ناباروری نمیشوند و گاهی میتوانند به صورت طبیعی باردار شوند. همچنین، در مواردی بیماری هیچ علامت مشخصی ندارد و در جریان بررسیهای مربوط به ناباروری تشخیص داده میشود.
هرچه شدت و وسعت بیماری بیشتر باشد، ممکن است درمان ناباروری پیچیدهتر شده و به روشهای درمانی پیشرفتهتری نیاز باشد.
توصیههای مهم
تشخیص زودهنگام آندومتریوز و مراجعه بهموقع به پزشک متخصص زنان، نقش مهمی در کنترل بیماری و حفظ سلامت باروری دارد.
به زنان مبتلا توصیه میشود با توجه به سن، شدت بیماری، وضعیت ذخیره تخمدان و تمایل به فرزندآوری، درباره زمان مناسب بارداری و روشهای درمانی با پزشک متخصص مشورت کنند.
منبع: درسنامه اختلال جنسی نویسنده شایسته جهان فر، درسنامه بیماریهای سیتمیک و ناباروری مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس

